trzech króli święto trzech króli trzech króli 2021 3 królowie
w

Święto Trzech Króli. Czy trzej królowie na prawdę istnieli?

Święto Trzech Króli, a może Święto 6 Króli lub 10? Są teorie mówiące że Trzej Królowie to umowna liczba, a na prawdę było ich więcej. Poznaj mity i fakty

Święto Trzech Króli jest najstarszym chrześcijańskim świętem, starszym nawet od Bożego Narodzenia, obchodzonym już od początku III wieku n.e. Święto zwane jest również epifanią, czyli objawieniem lub ukazaniem i znane było najpierw na Wschodzie jako święto Objawienia Pana lub święto Magów, a następnie na Zachodzie jako święto Króli. Sama nazwa święta odnosi się do królów, jednak Ewangelia św. Mateusza mówi raczej o magoi – czyli uczonych (magach) zajmujących się astrologią. Określenia ” trzej królowie” jako pierwszy użył Tertulian w III wieku naszego tysiąclecia, a upowszechnił je św. Cezary z Arles na przełomie IV i V wieku n.e.

Święto 6 Króli Trzech Krolów trzech kroli krolow

Najbardziej powszechna w naszych szerokościach geograficznych wersja wydarzeń mówi o tym, ze trzej królowie przybili do Betlejem z trzech wówczas znanych kontynentów, czyli Europy, Azji i Afryki. Drogę wskazywała im gwiazda za którą podążali. Powodem pojawienia się trzech mędrców we wiosce Betlejem położonej w zachodniej części Judei było objawienie, czyli de facto narodzenie nowego „króla”, dzieciątka Jezus. Trzej Królowie przybywszy na miejsce chcieli mu oddać hołd.

Dokąd dokładnie przybyli trzej królowie?

Przy tym wszystkim musimy pamiętać, że Nowy Testament był spisywany kilkadziesiąt lat po tych wydarzeniach. I posługuje się mnóstwem alegorii, symboliką oraz uproszczeniami. Motyw dziecka cudem uratowanego od zguby, które potem staje się kimś wielkim, powtarza się w wielu opowieściach orientalnych.

Jak było na prawdę?

Święto 6 króli?

Pewnie obiła Ci sie o uszy niefrasobliwa wypowiedź jednego z polityków, która urosła do rangi memu, że w Polsce obchodzimy Święto 6 Króli. Większość pukała się wówczas w głowę, a sam autor tych słów prawdopodobnie po dziś dzień zastanawia się, co sam miał na myśli.

Co jednak jeżeli w tej z pozorów absurdalnej historii jest ziarenko prawdy? W opowieści o Trzech Królach powinniśmy się dopatrywać przede wszystkim wspomnianej już wcześniej symboliki oraz uproszczenia wielu spraw, które wydarzyły się w tamtych czasach. Uproszczenia były konieczne, zeby historia była zrozumiałą dla kolejnych pokoleń i mogła być w przystępny sposób przekazywana. Nie sposób jeden do jednego przełożyć ówczesnych realiów na dzisiejszą rzeczywistość. Według tradycji mędrców było trzech, co oczywiście określono prawdopodobnie na podstawie liczby darów (złoto, kadzidło i mirra) jednak wspominano również o 2, 4, 10, 12 a nawet 60. Na temat Święta Trzech Króli krążą różne mity i legendy, ale po kolei…

Święto 6 Króli Trzech Krolów trzech kroli krolow

Czy Trzej Królowie byli Królami?

W wielu kolędach wspomina się o trzech królach, którzy podążając za gwiazdą przybyli, aby złożyć hołd Dzieciątku Jezus w Betlejem. W Pismie Świętym nie są oni nazywani królami, a ich liczba nie jest określona. W Biblii trzej królowie określani są jako „mędrcy ze Wschodu”.

Skąd określenie mędrcy? Na wielu dworach na bliskim wschodzie, w tym w starożytnym Babilonie i Persji, uczeni astrologowie często służyli jako kapłańscy doradcy. Ich wiedza była tak tajemna i niezrozumiała, że wiele osób uważało, że praktykują w sztuce magii. Dopiero od VI wieku trzej magowie byli określani jako trzej królowie.

Było trzech króli czy więcej?

Jak powszechnie wiemy Święto Trzech Króli nawiązuje do opisanej w Biblii historii narodzenia dzieciątka Jezus. Jednak autorzy nie precyzują ilu królów przyszło powitać narodzonego Zbawcę. Zdaje się, że mogło ich być od 2 do 60.

trzech króli święto trzech króli trzech króli 2021 3 królowie

Kacper, Melchor i Baltazar

W późniejszych opowieściach magowie zostali zidentyfikowani po imieniu i określono kraje, z których prawdopodobnie pochodzili, a ich liczba została określona na trzech. Liczba ta wywodzi sie prawdopodobnie z liczby prezentów jakie przyniesli do Betlejem. W VI wiku nadano im też tytuły królewskie. Król Melchior pochodził z Persji był znany ze swej mądrości i przyniósł do Jezusa skrzynię złota, Król Gaspar (zwany też „Caspar”, „Jaspar” lub po prostu Kacper) pochodził prawdopodobnie z Indii, zwany był też „hojnym” i podarował dzieciątku Jezus specjalne kadzidło. Baltazar natomiast pochodził z Arabii i ofiarował nowemu królowi mirrę, używaną do wyrobu perfum, lekarstw i papirusu. Są też źródła , które głoszą, że trzej królowie byli irańskimi księżami, ale do tego wrócim jeszcze w dalszej części artykułu.

Czy trzej królowie na pewno podążali za gwiazdą?

W ewangelii według Św. Mateusza znajdziemy raczej lakoniczny opis, z którego nic konkretnego nie wynika. Wspomina on, że „Ujrzeliśmy bowiem jego gwiazdę na Wschodzie” Mt 2,2 oraz „A oto gwiazda, którą widzieli na Wschodzie, szła przed nimi, aż przyszła i zatrzymała się nad miejscem, gdzie było Dziecię.” Mt 2,9.

Święto 6 Króli Trzech Krolów trzech kroli krolow

Możemy jedynie wywnioskować, że jakiś obiekt zwany „gwiazdą” doprowadził Mędrców ze Wschodu do miejsca narodzin Jezusa Chrystusa w Betlejem. Czym mógł być ten obiekt? Są różne teorie. Jedni mówią o supernovie, inni o koniunkcji planet, jeszcze inni twierdzą, że była to kometa. Kometę możemy raczej od razu odrzucić bo w owych czasach komety zwiastowały raczej nadejście nieszczęść wszelakich, w tym głodu, klęski suszy, wojny czy śmierć. Obecnie technologie oraz wiedza pozwalają sprawdzić jak wyglądał układ planet widziany w tamtych czasach. Sęk w tym, że nikt nie zna konkretnej daty kiedy to Mędrcy ze Wschodu ujrzeli opisane zjawisko. Wszystkie najbardziej pasujące zjawiska takie jak wybuch supernovej czy odpowiednią koniunkcje planet miały miejsce od 1 do 7 roku p.n.e. Obecnie jako najbardziej prawdopodobną wersję podaje się koniunkcję Jowisza i Wenus, do której doszło w 3 roku p.n.e.

Jakie znaczenie miały dary przyniesione przez trzech króli?

Ich dary miały również specjalne znaczenie symboliczne: złoto oznaczało status Jezusa jako „Króla”; kadzidło reprezentowało boskość Dzieciątka i jego tożsamość jako Syna Bożego; mirra zaś dotykała śmiertelności Jezusa.

Co dokładnie reprezentują Trzej Królowie

Trzej Królowie reprezentują trzy etapy życia człowieka oraz trzy wówczas znane kontynenty: Melchior „reprezentuje” Europę (wiekowy biały mężczyzna o białych włosach), Gaspar – Azję (mężczyzna o orientalnych rysach), a Baltazar – Afrykę (silny młody czarnoskóry mężczyzna).

Święto trzech króli trzech króli
Święto trzech króli

Był też czwarty Król, Król Herod

Król Judei, Herod Wielki, gdy usłyszał pogłoski o narodzinach Jezusa, nowego „króla” zaczął się obawiać o swój status. Tak się złożyło, że trzej królowie w drodze do Betlejem zatrzymali się na dworze Heroda. Ten ich wezwał, aby oddali dzieciątku Jezus pokłon i wskazali mu miejsce narodzin nowego króla. W tym ukryte było jednak drugie dno. 

W Księdze Mateusza znajdziemy informację, że magowie zatrzymali się w pałacu Heroda w drodze do Betlejem, a król poprosił ich, aby dali mu znać, gdzie jest to nowonarodzone dziecko, tak że „ja też mogę pójść i złożyć mu hołd”. Ale magowie zostali ostrzeżeni we śnie, aby nie wracali do Heroda, bo ten chce skrzywdzić Jezusa. W drodze powrotnej trzej królowie obrali inną droge powrotną ominąwszy teren rządzony przez Krola Heroda, po czym wrócili do swoich krajów i nigdy więcej o nich nie słyszano.

Czy Król Herod na prawdę była taki zły?

Niektóre źródła historyczne mówią, że to był niezły król, a przekaz o rzekomych zamiarach uśmiercenia Dzieciątka Jezusa są jedynie nadinterpretacją bo musiałby przeczesać cały Betlejem i uśmiercić wszystkie nowonarodzone dzieci, ale kto wie czy nie byłby w stanie to zrobić. Coś definitywnie miał nie tak pod sufitem. Był okrutny, bezwzględny, podejrzliwy. Niby typowy przedstawiciel możnowładców bliskowschodnich, ale wietrząc intrygi i podstępy, zabił nawet swoją żonę Mariammę oraz trzech synów. I jeszcze kilku innych członków rodziny. 

Poznaj 7 ciekawostek, które mogą dowodzić istnieniu trzech króli.

Prawda jest taka, że nikt do końca nie zna prawdziwej historii trzech króli, którzy dowiedziawszy się o narodzeniu nowego króla, podążając za gwiazdą przybyli z różnych zakątków świata do Betlejem, by oddać hołd dzieciątku Jezus. Wszystkie te informacje rzecz jasna są przekazywane w różnych źródłach i często mają charakter opisowy lub symboliczny, ale istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że ta historia jest prawdziwa. Nie zmienia to jednak faktu, że Nowy Testament został spisany dopiero kilkadziesiąt lat po tych wydarzeniach i mógł zawierać wiele nieścisłości.

1. Pochodzenie trzech króli

Powszechny przekaż jest taki, że trzej królowie pochodzili z różnych kontynentów, a dokładniej z Afryki, Azji i Europy. Wynika to wprost z faktu, że wówczas nie znano innych kontynentów. Wielce prawdopodobne jest, że ich punktem wyjścia była Persja, obecnie Iran. Najstarsze malowidła przedstawiające trzech królów ukazują ich w starożytnym stroju perskim, ze spodniami zebranymi do kostek i czapkami, niekoniecznie chroniącymi przed zimnem. Może to symbolizować prawdziwie pochodzenie mędrców, którzy dopiero kilkaset lat później stali się krolami z trzech kontynentów.

2. Trzej Królowie jako symbol pokoju na świecie

Istnieją różne wersje. Jedna z nich głosi że trzej królowie reprezentują w przekazach ówczesne religie pogańskie w Azji, Afryce i Europie. Przybycie Trzech Królów do Jezusa miało symbolizować uznanie chrześcijaństwa jako wiodącej religii. Czy była to próba zjednoczenia zwaśnionych ze sobą religii i kultów pogańskich oraz zaprowadzenia pokoju między wszystkimi religiami? Chcemy wierzyć, że to wydarzenie miało na celu pojednanie wszystkich religii i zakończenie wszystkich wojen na świecie oraz zapobieżenie kolejnym.

3. Skąd się wzieła liczba trzech króli?

Święto trzech króli trzech króli
Święto trzech króli

Jak już wspomnieliśmy istnieją relacje o czterech, sześciu, dwunastu, a nawet 60 królach odwiedzających Jezusa, ale najczęściej spotykana wersja wskazuje na trzech. Opiera się to na liczbie darów, które ofiarowali przy żłóbku: kadzidło, bo był Bogiem; złoto, bo był Królem; mirra, bo był śmiertelnym człowiekiem. Warto nadmienić w tm miejscu, że te trzy przedmioty miały w tamtych czasach wielką wartość handlową.

4. Czy trzej królowie posiadalil magiczne moce?

W czasach starożytnych magami nazywano nie tylko czarowników, ale także mędrców i ludzi nauki. Dlatego, według niektórych relacji, w tym tej najbardziej powszechnej, czyli biblijnej, byli to trzej mędrcy ze Wschodu. Na Wschodzie przyjęło się Święto Mędrców, a np. w Hiszpanii i w innych krajach hiszpańskojęzycznych nazwa „Tres Reyes Magos” (Trzej Magowie Królowie).

Święto trzech króli trzech króli
Święto trzech króli

5. Każdy z trzech króli pochodził z innego kontynentu?

Na ten temat istnieje najwięcej kontrowersji i prawdopodobnie już nigdy nie uda się jednoznacznie określić skąd pochodzili trzej królowie. Badacz Omar López Mato zwraca uwagę, że przed XV wiekiem nie ma żadnych wzmianek o tym, że Baltazar był np. czarnoskóry. Jest też teoria głosząca, że trzej królowie byli uważani za potomków Noego. Od IV wieku trzymamy się wersji z trzema królami z trzech wówczas znanych kontynentów i ta zmiana narracji miała prawdopodobnie symbolizować powszechność chrześcijaństwa. Najbardziej prawdopodobna teoria jest taka, ze mędrcy przybyli z Iranu, a wszelkie późniejsze zmiany w tej narracji miały na celu nadanie całemu wydarzeniu pewną symbolikę i uniwersalność.

6. Gwiazda Betlejemska zaprowadziła trzech króli do Jezusa?

Trzej królowie byli prowadzeni przez gwiazdę, która pojawiła się na zachodzie, chociaż inne wyjaśnienia twierdzą, że mogła to być kometa. Jest to chyba jedna z najbardziej mitologicznych części opowieści o trzech królach. Gwiazda ta jest symbolem przewodnictwa, dobra i pokoju. Znalazła swoje zastosowanie w wielu przedstawieniach i kolędach. Naukowo staraliśmy sie to wyjasnic na początku artyułu.

Święto trzech króli

7. Trzej królowie jechali na wielbłądach?

Powszechnie przyjmuje się, że trzech króli podróżowało do Betlejem na wielbłądach. Na wielu grafikach przedstawiających obrazem narodziny dzieciątka Jezus, trzej królowie często pojawiają się w towarzystwie wielbłądów. Natomiast Ewangelia nie precyzuje tego w żaden sposób. Jest to więc możliwy scenariusz, ale nigdzie dostatecznie nieudokumentowany. Co ciekawe, inne wersje wskazują, że Melchior podróżował na wielbłądzie, Kasper na koniu, a Baltazar na słoniu.

Jak się obchodzi Święto Trzech Króli na Świecie?

Święto Trzech Króli w Polsce

W Polsce, po wcześniej odprawionej mszy, wyrusza Orszak Trzech Króli. Co ciekawe pierwszy orszak w Polsce miał miejsce dopiero w 2009 roku. Jednak w orszaku nie biorą udziału tylko Królowie, lecz również osoby przebrane za diabły i anioły. W Warszawie Królów spotkać można na lamach czy wielbłądach. W procesji udział brać może nawet chiński smok.

Święto Trzech Króli w Hiszpanii i krajach hiszpańskojęzycznych

W Hiszpanii prezenty przynoszą Trzej Królowie, a nie jak u nas Święty Mikołaj. Według zwyczaju 5 stycznia przed drzwiami zostawia się swoje buty, które są wypełniane prezentami. W niektórych miastach, jak np. w Maladze, odbywa się parada. Królowie, siedząc na swoich tronach, rzucają cukierki w witający ich tłum. Dość podobnie wygląda świętowanie w Peru. Jedna z różnić polega na tym, że dzieci zostawiają przed domami trawę i wodą dla wielbłądów, na których jak wiemy przybywają Trzej Królowie. W procesji jadą konno przez ulice Limy przebrani za trzech królów policjanci.

Święto Trzech Króli we Włoszech

We Włoszech pojawia się latająca na miotle dobra wiedźma Befana, która przynosi młodszym słodkości i prezenty w dzień święta Trzech Króli. W Wenecji odbywają się regaty, w której gondolierzy, przebrani za Befanę, ścigają się po Canale Grande, czyli Wielkim Kanale Wenecji.

Święto Trzech Króli w USA

W stanie Luizjana w USA, a głównie w Nowym Orleanie, tradycją jest pieczenie okrągłego ciasta podobnego do rolady, które dekoruję się kolorowym lukrem. W środku chowa się porcelanową figurkę dzieciątka Jezus. Osoba, która znajdzie ją w swoim kawałku odpowiedzialna jest za przygotowanie ciasta Trzech Króli podczas kolejnego świętowania za rok. 

Święto Trzech Króli w Turcji

Natomiast w Turcji nie odbywa się ani parada ani nie wymienia się tam prezentami. Ksiądz wrzuca drewniany krzyż do jeziora, rzeki, czy innego zbiornika wodnego. Uczestnicy uroczystości zakładają kąpielówki, wskakują do zimnej wody i starają się odnaleźć wrzucony wcześniej krucyfiks. Osobę, która go zwróci, życzy się zdrowia, dobrobytu i pomyślności.

Święto Trzech Króli w Rosji

W świętowaniu w Rosji główną rolę odgrywa woda. Twierdzi się, że w święto Trzech Króli woda staje się święcona. Na zamarzniętych taflach jezior ostrym narzędziem wycina się krucyfiksy. Następnie po poświęceniu wody, która pojawia się w przeręblach, uczestnicy wskakują do niej 3 razy, co symbolizować ma Świętą Trójcę.  

Święto Trzech Króli w Meksyku

W Meksyku, na szczęście nie wskakuje się do lodowatej wody. Wypieka się tam okrągły słodki chlebek przypominający donut. Potem stylizuje się go, by przypominał koronę. Używa się do tego kandyzowanych owoców, nazywanych rosca de reyes. W tym pieczywie, podobnie jak w Hiszpanii czy Peru, ukrywa się figurkę Jezuska. Ma to nawiązywać do ukrywania dzieciątka przed królem Herodem.

Święto trzech króli kryje w sobie wiele tajemnic i wiele pozostaje jeszcze do wyjaśnienia. Zapewne nie uda się w 100% potwierdzić jak było na prawdę, ale możemy z dużą pewnością zakładać, że ta historia w mniejszym lub większym stopniu miała miejsce. Nie wiemy na czym przybyli mędrcy i za czym podążali. Nie wiemy również ilu ich było, ale możemy zapewnić, że przybyli przywitać Jezusa. Radujmy się więc dzisiaj z tego wspaniałego święta.

Rozkminili: Gabriela Skardzińska & Ivan Fernandez
Redakcja: Dominik Grott
Grafika: Hubert Kalinowski

Zgłoś nadużycie

Pandemia nie ułatwia nam walki o estetyczny wygląd naszej twarzy. Maseczki pomagają uchronić się przed wirusem, ale powodują problemy skórne - zwane maskne.

Jak uniknąć maskne?

Anna Lewandowska i Robert Lewandowski to para idealna. Od lat są wspaniałym zespołem. Ich początki były skromne, ale teraz są na szczycie.

Być jak Anna Lewandowska. Nie tylko żona piłkarza!